Skip to content
Автопатот Кичево–Охрид, првично проценет на 411 милиони евра, со последните објавени финансиски пресметки достигна околу 803 милиони евра. Но поскапувањето на изградбата е само дел од сметката. Долгогодишното доцнење значи и продолжена изложеност на сообраќајни ризици, изгубено време, дополнителни транспортни трошоци и неискористени можности за туристички развој на Охрид и Струга.
Речиси двојно повисока цена, дванаесет години изградба и сè уште незавршен автопат. Кичево–Охрид одамна престана да биде само прашање на градежни рокови. Станува збор за инфраструктура од која зависат безбедноста на патниците, економската поврзаност и туристичкиот развој на еден од најважните региони во Македонија.
Според финансиските податоци објавени во 2026 година, со осмиот анекс и предвидените дополнителни работи, вредноста на проектот достигнува околу 803 милиони евра. Во споредба со првичните 411 милиони евра, тоа е зголемување од околу 392 милиони евра, односно 95 проценти. Дали до целосното завршување ќе бидат потребни нови средства, останува отворено.
Но додека јавноста ги следи анексите и милионите, многу помалку внимание се посветува на трошоците што секојдневно ги плаќаат граѓаните и економијата.
Безбедноста е највисоката цена на чекањето
Прашањето за безбедноста е особено важно на патен правец кој со години истовремено се користи и се гради. Поради градежните активности, сообраќајот на повеќе делници се одвива со девијации и привремени режими, за што предупредува и Авто-мото сојузот на Македонија.
Пренасочувањата, променливата сигнализација и движењето низ делови каде што се изведуваат работи бараат дополнителна внимателност од возачите, особено во летните месеци кога сообраќајот кон Охрид и Струга е поинтензивен.
Сообраќајните незгоди, меѓу кои и оние со тешки последици, ја нагласуваат потребата од современа и безбедна патна инфраструктура. Иако не може секоја незгода да се поврзе со незавршениот автопат, останува прашањето колку ризици би можеле да се намалат доколку трасата била завршена навреме.
Современ автопат со физички одвоени коловози, контролирани приклучоци, заштитни огради и соодветна сигнализација може значително да го намали ризикот од одредени тешки сообраќајни незгоди, особено од директни судири меѓу возила од спротивни насоки.
Колку несреќи и тешки повреди би можеле да се спречат доколку автопатот бил завршен во првично предвидениот рок во 2018 година? За таков одговор се потребни детални податоци за конкретната траса и стручна проценка на ризиците.
Секое одложување на побезбедната инфраструктура значи и продолжено изложување на постојните ризици. А таа цена не се мери само во евра, туку и во човечки животи.
Изгубеното време исто така има цена
Секое дополнително задржување на патот има економска вредност. За граѓаните тоа значи подолги патувања и помалку слободно време, а за компаниите што превезуваат стока дополнителни трошоци за возачи, гориво и користење на возилата.
Кога ваквите задржувања се повторуваат секојдневно и се однесуваат на илјадници возила, нивниот вкупен економски ефект може да биде значителен.
За да се утврди колку точно чини изгубеното време, потребни се податоци за дневниот сообраќај, просечното времетраење на патувањето и заштедите што би ги овозможил целосно функционален автопат.
Но и без конечна пресметка, јасно е дека годините доцнење не се само прашање на непријатност за патниците. Тие значат и одложување на економските придобивки од побрзата патна поврзаност.
Колку туристи губат Охрид и Струга поради патот?
Охрид и Струга се меѓу најважните туристички центри во Македонија, а патната достапност е еден од факторите што влијаат врз изборот на дестинацијата, особено кај домашните и регионалните посетители.
Долгото и непредвидливо патување може да одврати дел од потенцијалните гости, особено кога станува збор за викенд-посети и кратки одмори. За туристичките агенции и автобускиот превоз, времето и сигурноста на патувањето се важен дел од понудата.
Иако бројот на странски туристи во Охрид бележи раст, тоа не значи дека регионот го искористува целиот свој туристички потенцијал. Подобрата патна поврзаност може да привлече дополнителни посетители, да ги олесни кратките патувања и да придонесе за поголема посетеност надвор од главната летна сезона.
Поголем број гости значи и потенцијално повеќе приходи за хотелите, приватните сместувачки капацитети, рестораните, продавниците и другите локални бизниси.
Затоа економската цена на незавршениот автопат не се однесува само на градежните трошоци, туку и на приходите што регионот потенцијално ги пропушта.
Колку дополнителни туристи би привлекле Охрид и Струга со побрза и побезбедна патна врска? Без посебна економска анализа нема сигурен одговор, но ова прашање треба да биде дел од проценката на вистинската цена на доцнењето.
Колку чини секоја дополнителна година?
Јавната расправа за Кичево–Охрид најчесто се сведува на три бројки: колку пари се потрошени, колку километри се завршени и кога се очекува крајот на изградбата.
Но вистинската цена е поширока. Таа ги опфаќа дополнителните градежни расходи, изгубеното време, транспортните трошоци, неискористените економски можности и последиците од сообраќајните незгоди.
Не сите овие трошоци можат директно да се припишат на доцнењето, но токму затоа е потребна анализа што ќе покаже колкав дел од нив можел да биде избегнат со навремено завршување на проектот.
Последниот договорен рок е 31 мај 2027 година. Дали ќе биде исполнет и дали проценетата вредност ќе остане непроменета, допрва треба да се види.
По дванаесет години изградба и речиси двојно повисока цена, прашањето повеќе не е само кога ќе биде завршен автопатот Кичево–Охрид.
Прашањето е колку ја чинат Македонија сите овие години чекање – во пари, изгубено време, неискористен туристички потенцијал и, најважно, во безбедноста на граѓаните.
Рацин.мк постави и анкета во која ги прашува граѓаните кога очекуваат целосно завршување и пуштање во употреба на автопатиштата во Македонија. Со понудените одговори, читателите можат да го искажат своето мислење за роковите на Кичево–Охрид и делниците што ги гради „Бехтел и Енка“. Анкетата има цел да покаже колкава е довербата на граѓаните во најавите за завршување на големите инфраструктурни проекти.
