Skip to content
За пет дена Бугарија запре повеќе од 40 тони македонски јаболка поради утврдени неправилности поврзани со пестициди. Претходно од странските пазари беа враќани и македонски пиперки и трпезно грозје. Додека соседните земји објавуваат информации за спорните пратки, за македонските потрошувачи останува важно прашањето како се контролира овошјето и зеленчукот што секојдневно го купуваат.
На 29 октомври бугарските инспектори запреле пратка од 21.089 килограми македонски јаболка, откако лабораториските испитувања покажале присуство на пестицид забранет за употреба во Европската Унија.
На 2 ноември била запрена уште една пратка, тешка 19.350 килограми, поради остатоци од пестициди над максимално дозволените концентрации.
Вкупно 40.439 килограми јаболка не ги поминале бугарските контроли.
Но, она што го прави случајот особено значаен за домашните потрошувачи не е само количината на запрените производи, туку искуството со претходните вратени пратки.
Во октомври јавноста дозна дека македонски пиперки и трпезно грозје, претходно одбиени од Бугарија и Црна Гора поради остатоци од пестициди, по дополнителни лабораториски испитувања биле пуштени во промет на македонскиот пазар.
Агенцијата за храна и ветеринарство тогаш објасни дека повторните анализи покажале дека производите се безбедни за консумирање.
Токму тука се отвора прашањето за различните резултати од контролите. Како производ што не ги исполнува условите при контрола во една држава, по дополнителни испитувања добива дозвола за продажба во друга?
Разликите може да произлегуваат од повеќе фактори, меѓу кои начинот на земање примероци, лабораториските методи и применетите стандарди. Но, без објавување на конкретните резултати и образложенијата за донесените одлуки, потрошувачите немаат можност да разберат што точно се случило.
Уште во август Бугарија воведе засилени контроли на одредени видови свежо овошје и зеленчук што пристигнуваат од Македонија. Последните две запрени пратки покажуваат дека прашањето за присуството на пестициди во земјоделските производи останува актуелно.
Особено важно е да се утврди што ќе се случи со последните 40 тони јаболка. Дали ќе бидат вратени во Македонија, уништени или подложени на нови лабораториски анализи? Дали надлежните институции ќе извршат контрола кај производителите и откупувачите од кои потекнуваат?
Не помалку важно е и прашањето дали контролите на домашниот пазар се доволно чести и дали резултатите од нив се јавно достапни. Потрошувачите имаат право да знаат колку примероци овошје и зеленчук се испитуваат, кај колку од нив се откриени недозволени остатоци од пестициди и што се презема кога ќе се утврди неправилност.
Фактот дека одредена пратка е запрена на странска граница не значи дека истите производи се продаваат во Македонија, ниту дека целокупното домашно производство е небезбедно.
Но, повторените случаи со јаболка, пиперки и грозје отвораат прашање што е поважно од самите извозни пратки – колку транспарентно функционира системот што треба да ја гарантира безбедноста на храната на македонските трпези.
