Skip to content
Американците денеска излегуваат на среднорочни избори на кои името на Доналд Трамп не се наоѓа на гласачките ливчиња, но неговата политика е во центарот на гласањето. Демократите се надеваат дека ќе ја преземат контролата врз Конгресот, а последните истражувања покажуваат дека незадоволството од претседателот е еден од главните мотиви на нивните гласачи.
Но, зад можниот изборен пресврт се крие прашање што би можело да ја одреди иднината на американската политика – дали граѓаните навистина ги поддржуваат демократите или пред сè сакаат да ја ограничат моќта на Трамп?
Одговорот е важен не само за составот на Конгресот, туку и за претседателските избори во 2028 година.
Глас против претседателот, не нужно за опозицијата
Истражувањето на Pew Research Center, спроведено од 28 септември до 4 октомври, покажува дека 44 проценти од регистрираните гласачи го гледаат својот глас како израз на противење на Трамп, додека 19 проценти го сметаат за поддршка на претседателот.
Разликата станува уште поизразена меѓу поддржувачите на демократите. Дури 84 проценти од нив велат дека гласаат против Трамп.
Овие податоци покажуваат дека незадоволството од претседателот е силен фактор за мобилизација на демократските гласачи. Но, истовремено откриваат и потенцијална слабост на опозицијата.
Противењето на претседателот може да биде доволно за изборна победа, но не мора да значи и долгорочна доверба во партијата што ќе победи.
Трамп губи поддршка и меѓу сопствените гласачи
Особено значајна е промената кај Американците што гласаа за Трамп на претседателските избори во 2024 година.
Според Pew Research Center, на почетокот на неговиот втор мандат 95 проценти од тие гласачи го одобрувале неговото работење. Во октомври 2026 година поддршката во истата група изнесувала 67 проценти, додека 31 процент изразиле неодобрување.
Ова не значи дека разочараните републикански гласачи автоматски ќе преминат на страната на демократите. Дел од нив можат да останат дома или да гласаат за републиканските кандидати и покрај незадоволството од претседателот.
Но, падот на поддршката покажува дека политичката коалиција што го врати Трамп во Белата куќа се соочува со внатрешни несогласувања.
Економијата станува најголемиот противник на Трамп
Иако политичките конфликти околу имиграцијата, институциите и надворешната политика ја одбележаа кампањата, економијата останува најважното прашање за американските гласачи.
Според октомвриското истражување на Pew Research Center, 84 проценти од регистрираните гласачи ја сметаат економијата за многу важна при одлучувањето за кого ќе гласаат.
Високите трошоци за живот, цените на храната, енергијата и домувањето се проблеми што ги засегаат Американците независно од нивната партиска припадност.
Колку е сериозно незадоволството покажува и последната анкета на Reuters/Ipsos, објавена на 2 ноември, според која само 32 проценти од Американците го одобруваат работењето на Трамп. Истовремено, меѓу регистрираните гласачи, 46 проценти ја поддржуваат Демократската партија, наспроти 38 проценти кои се определуваат за републиканците. Предноста од осум процентни поени покажува дека демократите влегуваат во изборниот ден со значителна поддршка на национално ниво, иако тоа не гарантира мнозинство во Конгресот.
Токму тука се наоѓа еден од најголемите предизвици за Трамп, кој политичкиот успех го поврзуваше со ветувањата за економски просперитет.
Но, незадоволството од економијата не значи автоматска доверба во демократите. Тие треба да покажат дека располагаат со решенија, а не само со критики за политиките на администрацијата.
Демократите можат да победат, но што потоа?
Доколку демократите го преземат Претставничкиот дом, ќе добијат можност да го ограничат законодавниот простор на претседателот, да иницираат истраги и да го засилат надзорот врз неговата администрација.
Преземањето на Сенатот би им донело уште поголемо влијание врз политичките процеси во Вашингтон.
Сепак, контролата врз Конгресот не значи и преземање на извршната власт. Трамп ќе остане претседател, а поделбата на власта може да доведе до нови институционални блокади и политички конфликти.
За демократите, можната победа отвора и дополнителен предизвик. Ако добијат мнозинство, повеќе нема да можат да се потпираат исклучиво на противењето на Трамп. Ќе мора да покажат што можат да постигнат со институционалната моќ што ќе ја добијат.
Победа во 2026 не гарантира успех во 2028 година
Среднорочните избори традиционално претставуваат можност гласачите да го изразат незадоволството од актуелниот претседател.
Но, американската политичка историја покажува дека успехот на опозицијата на среднорочните избори не гарантира победа на следните претседателски избори.
Републиканците остварија голема победа на среднорочните избори во 2010 година, но Барак Обама беше реизбран во 2012 година.
Демократите го презедоа Претставничкиот дом во 2018 година, за време на првиот мандат на Трамп, но тоа само по себе не ја одреди претседателската трка во 2020 година.
Овие примери покажуваат дека гласачите можат да сакаат ограничување на претседателската моќ, без притоа трајно да ја сменат својата партиска определба.
Токму затоа демократите ќе мора да одговорат на прашањето кој и со каква политичка програма ќе ја предводи партијата на изборите во 2028 година.
Изборите ќе покажат колку е силен Трамп, но и колку се убедливи демократите
Денешното гласање може значително да ја ограничи политичката моќ на Доналд Трамп во последните две години од неговиот претседателски мандат.
Резултатите ќе покажат дали републиканците можат да ја задржат поддршката на гласачите што ги освоија во 2024 година и дали демократите успеале да привлечат нови поддржувачи или само да ги мобилизираат незадоволните од претседателот.
За Демократската партија, евентуалното преземање на Конгресот би било голем изборен успех.
Но, вистинскиот политички предизвик ќе започне по изборите – кога демократите ќе треба да покажат дали можат да го претворат незадоволството од Трамп во доверба во сопствената политичка понуда.
