Skip to content
Американскиот долар утрово се искачи на највисокото ниво во последните два месеца, додека еврото падна на најниска вредност од крајот на јули. Валутните пазари реагираат на очекувањата дека американската централна банка може повторно да ги зголеми каматните стапки ако инфлацијата остане висока.
Еврото се спушти на 1,14282 долари, додека индексот на доларот, кој ја мери американската валута во однос на шест големи светски валути, порасна за 0,16 проценти на 100,71 поен.
Последниот раст на доларот е поврзан со променетите очекувања за каматните стапки во САД. Федералните резерви минатата недела повторно ги зголемија каматите, а повеќе претставници на централната банка сигнализираа дека дополнително затегнување на монетарната политика останува можно доколку инфлацијата не продолжи да се намалува.
Силниот долар беше поттикнат и од високите цени на енергенсите во последните недели. Војната меѓу САД, Израел и Иран го зголеми притисокот врз нафтениот пазар и ги засили стравувањата дека поскапата енергија повторно ќе ја забрза инфлацијата, што им дава аргументи на централните банки да ги задржат или дополнително да ги зголемат каматите.
Сепак, последните денови нафтата почна да поевтинува. Брент утрово се движеше околу 98,46 долари за барел и бележи шест последователни сесии на пад, откако се појавија надежи дека дипломатските контакти во рамките на Генералното собрание на ОН може да доведат до намалување на тензиите и повторно отворање на Ормускиот Теснец. Од почетокот на конфликтот на крајот од февруари, Брент и натаму е поскап за околу 37 проценти.
На другата страна, еврото е под притисок и покрај тоа што Европската централна банка во септември ја зголеми основната камата за 0,25 процентни поени, на 2,50 проценти. ЕЦБ е соочена со незгодна комбинација од повисока инфлација поради енергијата и ризик повисоките трошоци дополнително да го забават економскиот раст во еврозоната.
За Македонија движењето на односот евро-долар е особено важно затоа што денарот се одржува стабилен во однос на еврото. Народната банка со години ја води монетарната политика преку стратегија на стабилен курс на денарот кон европската валута.
Тоа значи дека слабеењето на еврото во однос на доларот практично значи и послаб денар во однос на американската валута. Последицата може да биде повисока денарска цена на производите што на светските пазари се плаќаат во долари – пред сè нафтата и дел од другите суровини.
Ефектот е особено важен во период кога Македонија веќе се соочува со високи цени на горивата. Ако нафтата остане скапа, а доларот дополнително зајакне, домашните увозници добиваат двоен притисок – повисока доларска цена на суровината и поскап долар во однос на еврото и денарот.
Во спротивна насока делува актуелниот пад на цената на нафтата. Ако дипломатските разговори доведат до трајно смирување на ризиците околу снабдувањето, поевтината нафта може да компензира дел од негативниот ефект од посилниот долар.
Пазарите сега ги следат следните економски податоци од САД, кои треба да покажат дали очекувањата за дополнителни каматни зголемувања се оправдани. Аналитичарите предупредуваат дека инвеститорите веќе калкулираат поагресивна политика на ФЕД отколку што самата централна банка официјално проектира, па движењето на доларот ќе зависи и од тоа дали новите податоци ќе ги потврдат тие очекувања.
