Skip to content
Кога Македонија доби кандидатски статус за членство во Европската Унија, Црна Гора сè уште не беше независна држава. Молдавија поднесе барање за членство дури 17 години подоцна. Денес Подгорица има перспектива за прием во 2028 година, Кишињев отвора нови преговарачки кластери, а Македонија останува пред отворањето на првиот.
Најдолгогодишната кандидатка од Западен Балкан повторно гледа како земји што почнаа подоцна напредуваат побрзо. Новите оценки за проширувањето го прават македонскиот застој уште повидлив, особено во момент кога Европската Унија подготвува конкретни следни чекори за најнапредните кандидати.
Според анализата на Европската комисија што ја пренесува Дојче веле, Црна Гора би можела да ги заврши пристапните преговори до крајот на годинава. Доколку го одржи реформското темпо, потпишувањето на пристапниот договор би можело да следува во јуни 2027 година, а членството во 2028 година.
Тоа останува условна перспектива. Потребни се исполнети критериуми и ратификација на договорот од сите земји членки. Но Црна Гора веќе има мерлив резултат врз кој се засноваат таквите очекувања. Според Советот на ЕУ, отворени се сите 33 преговарачки поглавја, а 21 се привремено затворени.
Молдавија, исто така, напредува со конкретни одлуки. Кандидатски статус доби во јуни 2022 година, а преговорите формално ги почна во јуни 2024 година. До октомври годинава ги отвори кластерите за темелни вредности, надворешни односи, внатрешен пазар и конкурентност и инклузивен раст.
Дојче веле пренесува дека завршување на преговорите со Молдавија се смета за можно на почетокот на 2028 година. Тој рок се однесува на преговорите, а не на автоматски прием во Унијата. Сепак, земјата веќе има динамика со која може да го планира следниот чекор.
Македонија аплицираше во март 2004 година и доби кандидатски статус во декември 2005 година. Првата меѓувладина конференција се одржа во јули 2022 година, а скринингот заврши во декември 2023 година. Оттогаш не е направен клучниот премин кон отворање на првиот кластер.
Непосредната пречка е позната. Уставните измени, со кои треба да бидат вклучени и Бугарите, остануваат услов во договорената преговарачка рамка. Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, во јуни во Скопје повторно го посочи нивното усвојување како неопходен следен чекор.
За Владата на Христијан Мицкоски ова отвора прашање на политички резултат. Доколку смета дека може да обезбеди поинаков излез од блокадата, треба да покаже каква поддршка има за него и до кога очекува решение. Без таков исход, времето поминува, а преговарачката позиција на земјата останува непроменета.
Притоа, не би било точно да се тврди дека Македонија нема никаков напредок во ниту една област. Европската комисија во јули соопшти дека земјата дотогаш добила 142,1 милион евра преку Инструментот за реформи и раст, по напредок во исполнувањето реформски обврски. Тоа се конкретни придобивки, но не го заменуваат отворањето на преговарачките кластери.
И уставните измени, кога ќе бидат усвоени, нема да ја завршат работата. Тие треба да овозможат процес во кој институциите ќе мора да покажуваат резултати во судството, борбата против корупцијата, јавната администрација и примената на законите. Политичката блокада не ги ослободува од тие обврски.
Напредокот на Црна Гора и Молдавија покажува дека проширувањето има реална динамика. За Македонија ризикот е повторно да остане надвор од неа, со долг кандидатски стаж и без одговор кога ќе го направи следниот чекор. По речиси 21 година кандидатура, од власта се очекуваат одлуки што ќе го придвижат процесот и рокови според кои ќе може да се оценува нејзината работа.
