Убиени американски војници, конфликтот со Иран се шири

Двајца американски војници загинаа, еден се води како исчезнат, а повеќемина беа повредени во ирански напад врз воена база во Јордан, во момент кога распадот на краткотрајното примирје повторно ги турка САД и Иран кон отворена регионална војна.

Американската Централна команда соопшти дека војниците загинале на 17 јули додека американските и јорданските сили одбивале напад со балистички ракети и беспилотни летала. Четворица припадници на американската војска биле пренесени на болничко лекување, а третиот војник сè уште се води како исчезнат. Нивните имиња не се објавени додека не бидат известени семејствата.

Нападот во Јордан не е изолиран инцидент, туку дел од нова фаза на конфликтот во која воените цели, енергетската инфраструктура и сојузниците на двете страни стануваат директни мети. По седум последователни ноќи американски напади врз Иран, Техеран возврати кон бази и објекти во Јордан, Кувајт и Бахреин, додека во Саудиска Арабија беа активирани системите за рано предупредување.

Американската војска веднаш започна нов бран воздушни напади врз ирански позиции. Централната команда соопшти дека биле погодени крајбрежни системи за набљудување, противвоздушна одбрана, складишта за ракети и дронови и капацитети на Иранската револуционерна гарда. Вашингтон ја опиша операцијата како директна казна за нападот во Јордан и обид да се намали способноста на Иран да го загрозува сообраќајот низ Ормускиот Теснец.

Со последните жртви, бројот на загинати американски војници од почетокот на војната се зголеми на 16, додека повеќе од 420 се повредени. Загинувањето на војниците во Јордан создава дополнителен притисок врз американскиот претседател Доналд Трамп, кој конфликтот го претставува како операција за спречување на иранската нуклеарна и ракетна програма, но истовремено се соочува со растечки број човечки жртви и со сè пошироко боиште.

Иранскиот врховен лидер Моџтаба Хамнеи порача дека САД ќе платат висока цена доколку продолжат со ескалацијата. Во писмената изјава објавена преку официјалните канали, тој наведе дека Иран и таканаречениот Фронт на отпорот подготвуваат одговор што Вашингтон нема да го заборави. Формулацијата се однесува на мрежата вооружени и политички организации поврзани со Техеран во Либан, Ирак, Јемен и други делови од регионот.

Пораката не претставува формална објава дека сите ирански сојузници влегуваат во војна, но покажува дека Техеран повторно ја активира стратегијата на регионален притисок. Во Либан веќе се обновени судирите меѓу Израел и Хезболах, додека нападите врз американските позиции и инфраструктурата во земјите од Персискиот Залив ја зголемуваат опасноста конфликтот да опфати држави што досега се обидуваа да останат надвор од директната пресметка.

Кувајт соопшти дека пресретнал ирански ракети и дронови, но дека дел од нападите предизвикале штета врз нафтени и други инфраструктурни објекти. Иранската револуционерна гарда тврдеше дека погодила американски центар за поддршка во кампот „Арифџан“, радарски систем во воздухопловната база „Али Ал Салем“ и американски позиции во Бахреин. Дел од иранските тврдења не беа независно потврдени.

Дополнителна закана беше упатена и кон Обединетите Арапски Емирати. Иранска агенција блиска до Револуционерната гарда објави дека аеродромите во Дубаи и Абу Даби, како и пристаништата Фуџаира и Џебел Али, би можеле да станат цели доколку продолжат нападите врз цивилната инфраструктура во Иран. Емиратите одговорија дека напади врз цивилни објекти претставуваат сериозно кршење на меѓународното право и повикаа на воздржаност.

Во центарот на воената и економската пресметка останува Ормускиот Теснец, низ кој во мирнодопски услови минува околу една петтина од светската трговија со нафта и природен гас. САД повторно воспоставија поморска блокада на иранските пристаништа, додека Техеран тврди дека има право да го контролира движењето на бродовите. Продолжувањето на нападите веќе ги зголеми цените на нафтата и ги засили стравувањата од нов инфлациски бран.

Новата ескалација следува само еден месец по потпишувањето на привремениот договор со кој требаше да се запре војната и да се отвори пат за трајни преговори. Договорот пропадна откако двете страни меѓусебно се обвинија за негово прекршување, а Иран соопшти дека повеќе не се чувствува обврзан да ги почитува преземените услови.

Загинувањето на американските војници во Јордан сега ја стеснува можноста за дипломатско повлекување. Вашингтон одговори со осма последователна ноќ на напади, а Техеран ги прошири целите кон земјите во кои се распоредени американски сили. Воената пресметка што започна како судир околу иранските ракети, нуклеарната програма и контролата врз Ормускиот Теснец сè повеќе прераснува во конфликт во кој се вовлечени бази, пристаништа и енергетски системи низ целиот регион.