Сиљановска оди во Софија, ќе го стопи ли Јотова политичкиот мраз?

Сиљановска оди во Софија на средба со бугарската претседателка Илијана Јотова, во обид барем да се отвори простор за разговор меѓу две држави чии односи со години се заглавени меѓу недоверба, вето, уставни измени, протоколарни инциденти и тешки политички пораки од двете страни.

Средбата треба да се одржи в среда, 10 јуни, на маргините на Самитот на Процесот за соработка во Југоисточна Европа во Софија. Форумот се одржува по повод 30 години од основањето на овој регионален формат, инициран од Бугарија во 1996 година, а Јотова е домаќин на собирот.

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова најави дека на средбата очекува да се отворат суштински прашања. Таа оцени дека меѓу Македонија и Бугарија нема нерешлив проблем, ако постои добра волја, внимателен јазик и желба да се гради доверба.

Во бугарските медиуми средбата беше најавена како продолжение на претходниот разговор меѓу Сиљановска-Давкова и Јотова во Ереван, кој македонската претседателка го опиша како „пријатен женски разговор“. Но истиот контекст таму се чита и низ призмата на затегнатите односи, особено по инцидентот со знамињата во Софија и долгата блокада на македонскиот европски пат.

Премиерот Христијан Мицкоски не очекува чуда од средбата. Тој порача дека добрососедството е важно, но дека македонскиот идентитет и државните интереси мора да се заштитат, а односите со Софија да се градат како „двонасочна улица“.

Токму тоа ја прави средбата политички чувствителна. Од македонска страна се бара гаранција дека нема да има нови билатерални вета во европскиот процес, додека Софија останува на ставот дека обврските од преговарачката рамка, договорите и протоколите мора да се исполнат.

Прашањето е дали разговорот Сиљановска-Давкова – Јотова може да донесе реален пробив или само симболично затоплување на замрзнатата комуникација. Експертите се претпазливи и оценуваат дека форматот на средбата повеќе личи на обид за градење доверба отколку на место каде ќе се решава „слонот во собата“.

Сепак, и таква средба има тежина. По години во кои секоја изјава меѓу Скопје и Софија лесно стануваше нов спор, самиот обид за директен разговор може да биде прв тест дали двете страни се подготвени да излезат од политиката на навреди, блокади и дипломатски студ.