Skip to content
Договор со САД нема да биде потпишан во недела, соопшти иранското Министерство за надворешни работи преку портпаролот Есмаил Багаи, откако во меѓународните медиуми се појавија најави дека Вашингтон и Техеран се блиску до меморандум што би можел да ја отвори вратата за смирување на тензиите. Според Reuters и Associated Press, Иран не ја исклучува можноста документот да биде потпишан во наредните денови, но предупредува дека сè уште нема финална одлука и дека треба да се внимава со најавите за конкретен датум.
Иранската страна ја нарекува можната рамка „меморандум од Исламабад“, бидејќи Пакистан се појавува како еден од главните посредници во процесот. Пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф претходно изјави дека договорот меѓу САД и Иран е поблиску од кога било и дека може да биде финализиран во рок од 24 часа, вклучително и преку електронско потпишување.
Но, Техеран веднаш ја олади таквата динамика. Багаи изјави дека точното време на потпишување нема да биде во недела, иако не ја исклучи можноста тоа да се случи во следните денови. Тој додаде дека е потребна претпазливост при коментирање на датумот, поради, како што наведе, колебливоста на другата страна.
Неколку дена претходно, истиот портпарол изјави дека Иран сè уште нема донесено конечна одлука за можен договор со САД и дека нема да отстапи од своите „црвени линии“. Според Reuters, Багаи рекол дека голем дел од преговарачкиот текст е усогласен, но дека извештаите за време и место на потпишување остануваат шпекулативни.
Можното разбирање меѓу Вашингтон и Техеран, според Associated Press, би требало да отвори 60-дневен период за решавање на прашањата поврзани со иранската нуклеарна програма. Во тој период би се разговарало за техничките детали околу високообогатениот ураниум, додека САД и Израел го поврзуваат ова прашање со стравувањата дека Иран може да се приближи до нуклеарно оружје. Техеран, пак, тврди дека неговата нуклеарна програма има мирољубива цел.
Друг клучен дел од можниот договор е Ормускиот Теснец, една од најважните светски поморски рути за нафта и гас. Според извештаите, договорот би требало да содржи одредби за повторно отворање и нормализирање на транзитот, но и тука остануваат спорни прашања, меѓу кои и иранското барање за наплата на услуги за бродовите што минуваат низ теснецот.
Во пакетот се споменуваат и можни олеснувања на санкциите кон Иран и ослободување на замрзнати ирански средства, но таквите чекори, според достапните информации, би зависеле од фазно исполнување на обврските. Тоа значи дека и доколку меморандумот биде потпишан, вистинските преговори за најтешките прашања допрва би почнале.
Белата куќа засега не даде јасен одговор кога и каде би можело да се случи потпишувањето. Иран, од своја страна, инсистира дека официјална информација ќе има само кога надлежните тела во земјата ќе ја одобрат содржината на можниот договор. Таквата формулација покажува дека и покрај оптимистичките сигнали, политичкиот процес сè уште е чувствителен и недовршен.
Пораката од Техеран е јасна: договорот можеби е блиску, но не е готов. Со тоа Иран се обидува да ја задржи контролата врз темпото на преговорите и да спречи дипломатската динамика да биде претставена како веќе завршена работа пред да се обезбеди внатрешно одобрување и согласност околу спорните точки.
