Семејното насилство низ бројки: што значи „петкратна ефикасност“ на МВР?

Министерството за внатрешни работи соопшти дека е постигната „петкратно зголемена ефикасност“ во постапувањето по семејно насилство. Бројките, сепак, покажуваат дека тврдењето се однесува на еден конкретен сегмент од работата на СВР Скопје – случаите процесуирани по брза постапка и изречените мерки на претпазливост, а не на вкупниот број пријави, кривични постапки или заштитени жртви.

Во 2022 година по брза постапка биле процесуирани десет случаи и биле изречени четири мерки на претпазливост. До 30 јули 2026 година бројот пораснал на 52 процесуирани случаи и 23 мерки. Тоа е раст од 5,2 пати кај брзите постапки и 5,75 пати кај мерките, но споредбата е меѓу целата 2022 година и неполни седум месеци од 2026 година.

Бројот на пријавени настани, пак, не е зголемен петкратно. На подрачјето на СВР Скопје биле евидентирани 326 пријави во 2022 година, 216 во 2023 година, по 273 во 2024 и 2025 година и 187 до 30 јули годинава. Односот меѓу брзите постапки и пријавите пораснал од околу три отсто во 2022 на речиси 28 отсто во 2026 година. Тоа покажува почеста употреба на брзата постапка, но не претставува целосна методологија за мерење на полициската ефикасност.

Во соопштението нема податоци за просечното време на реакција, бројот на кривични пријави, повторените пријави против исти сторители, итните и привремените мерки за заштита, ниту колку од предметите стигнале до обвинение и правосилна пресуда. МВР објави мерки на претпазливост, што не го опфаќа целиот систем на мерки што можат да ги иницираат центрите за социјална работа и да ги изречат судовите.

На национално ниво, во 2025 година биле регистрирани 1.754 новоевидентирани жртви на семејно насилство, од кои 1.269 биле жени. Психосоцијална помош добиле 1.693 жртви, правна помош и застапување 1.333 лица, а центрите за социјална работа поднеле 958 барања за привремени мерки за заштита. Овие податоци не се поврзани во единствена јавна база со полициските, обвинителските и судските исходи.

Ниту годишниот извештај на Јавното обвинителство за 2025 година не содржи посебна збирна табела што ќе покаже колку пријави поврзани со семејно насилство завршиле со обвинение, осудителна пресуда или отфрлање. Предметите се водат според различни кривични дела, поради што јавноста не може да го следи целиот пат од првата пријава до конечната судска одлука.

Државниот завод за ревизија во 2025 година оцени дека системот сè уште не обезбедува доволно ефективна поддршка и заштита. Од потребните 184 места во засолништа биле воспоставени 67, а од потребните 19 советувалишта функционирале 11, при што дел од веќе воспоставените објекти не биле во функција. Хелсиншкиот комитет истовремено укажа на случаи во кои жени се соочувале со непримање на пријавите и со слаба координација меѓу институциите.

„Петкратната ефикасност“, според достапните бројки, значи значително повеќе предмети водени по брза постапка во СВР Скопје. Таа сама по себе не покажува дека петпати повеќе жртви добиле безбедно сместување, долгорочна заштита или правосилна судска разрешница.