Доаѓа ли крај на ерата на природниот гас?

Глобалната цел за тројно зголемување на производството на електрична енергија од чисти извори како што се соларната и ветерната енергија до 2030 година е „амбициозна, но остварлива“, вели водечкиот независен енергетски аналитичар во светот.

Речиси 200 земји, вклучително и најголемите загадувачи во светот, се заложија за таа цел во Дубаи минатиот декември под покровителство на Меѓувладиниот панел на Обединетите нации за климатски промени.

Тоа и придружното ветување за двојно зголемување на енергетската ефикасност во следните шест години се дизајнирани да ја одржат просечната температура во светот не повисока од 1,5 степени Целзиусови (2,7 степени Целзиусови) потопла од прединдустриското време.

Извршниот секретар на ОН за климатски промени Сајмон Стил го поздрави договорот како „почеток на крајот“ на ерата на фосилните горива.

Во новиот извештај Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) вели дека додека официјалните обврски покриваат само 12 отсто од целта во моментот, нивните домашни амбиции одат понатаму, покривајќи 70 отсто од целта и ставајќи ги на дофат на истата.

Половина од новоинсталираниот капацитет за обновлива енергија ќе дојде во форма на соларни панели, друга четвртина како турбини на ветер, а остатокот од извори како геотермална и хидроелектрична енергија, според ИЕА.

„Доколку се постигнат сите амбиции, глобалниот инсталиран капацитет за обновливи извори ќе биде 2,2 пати поголем од нивото од 2022 година до 2030 година“, се вели во извештајот.

Зајакнува производството на сончева и ветерна енергија

Сончевата и ветерната енергија предизвикуваат пораст на обновливите извори на енергија во последниве години – тренд заострен со руската војна во Украина и зголемените трошоци за нафта и гас во 2022 година, пишува Ал Џазира.

Геополитичкиот ризик и пазарните флуктуации убедија многу земји да ја зајакнат својата енергетска автономија. Во март, на пример, Лабуристичката партија на Обединетото Кралство вети дека ќе обезбеди капацитет од 5 гигавати во офшор ветерни електрани доколку победи на претстојните избори.

Ембер, глобален тинк-тенк за енергетика, минатиот месец откри дека обновливите извори на енергија се зголемувале во просек за 3,5 отсто годишно во текот на изминатата деценија, во споредба со годишните 1,5 отсто во претходната деценија, бидејќи цените за фотоволтаичните панели и турбините на ветер се намалуваат и нивната продуктивност се искачи.

Се проценува дека националните планови го ставаат светот на пат за удвојување на обновливите извори на енергија до 2030 година.

„Револуцијата на обновливите извори на енергија ќе го трансформира светот во следните пет години“, изјави за Ал Џезира Кети Алтиери, аналитичар во Ембер.

„Кина е на пат да ги уништи своите постојни цели, ставајќи ја на пат за зголемување за 2,5 пати до 2030 година. Бразил и Чиле имаат големи планови да го засилат капацитетот на соларната и ветерната енергија, при што Чиле планира да ги зголеми обновливите извори на енергија за фактор од 2,5. Германија планира да ги зголеми обновливите извори на енергија за 2,4 пати и да и се придружи на Шпанија во првите три лидери во светот за плановите за проширување на енергијата на ветерот“.

Не сите веруваат дека домашно објавените амбиции, кои претставуваат најголем дел од прогнозите на ИЕА, ќе станат меѓународни обврски.

„Земјите почнуваат да ги ревидираат своите амбиции надолу, бидејќи овие цели се практично тешко остварливи“, изјави за Ал Џезира Михалис Матиулакис, академски директор на тинк-тенкот Грчки енергетски форум.

„Капацитетот не е само повеќе турбини на ветер и соларни панели. Тоа значи и надградени мрежи и складирање, а за тоа се потребни огромни суми пари“, рече Матиулакис. „ЕУ вели дека ни требаат 600 милијарди евра [652 милијарди американски долари] инвестиции само во мрежи до 2030 година за да ја апсорбираме и дистрибуираме новата енергија што доаѓа онлајн од обновливите извори на енергија. Затоа, не верувам дека оваа проценка на ИЕА ќе се оствари“.

Претставниците на индустријата за обновливи извори на енергија во ЕУ се исто така скептични за улогата што Европа ќе ја игра во тројно зголемување на глобалниот капацитет за електрична енергија.

Европската унија сака 45 отсто од целата потрошувачка на енергија – не само електрична енергија – да доаѓа од обновливи извори до 2030 година.

„За исполнување на новата цел ќе биде потребно повеќе од двојно зголемување на стапките на искористување на обновливите извори на енергија забележани во изминатата деценија и бара длабока трансформација на европскиот енергетски систем“, рече Кристоф Зипф, портпарол на Wind Europe, претставник на индустријата за енергија од ветер во Брисел.

„За енергијата на ветерот, оваа цел се преведува на удвојување на денешниот инсталиран капацитет – од 220 GW денес на 425 GW до 2030 година“, изјави Зипф за Ал Џезира.

Европа треба да му каже збогум на гасот

Во првата половина на 2024 година, Европската унија произведе половина од вкупното количество електрична енергија од обновливи извори, се вели во годишниот извештај за енергија на ЕУ

Учеството на рускиот гас во увозот на Европската унија падна од 45 отсто во 2021 година на 18 отсто до јуни 2024 година, додека увозот на гас од Норвешка и Соединетите Американски Држави се зголеми во исто време.

Побарувачката на Европската унија за гас е намалена за 138 милијарди кубни метри помеѓу август 2022 година и мај 2024 година, се додава во извештајот. Пополнувањето на европските складишта за гас пред претстојната зима достигна 90 отсто веќе на 19 август, многу пред крајниот рок од 1 ноември.

Авторите на извештајот наведуваат дека цените на енергијата сега се постабилни и далеку под високите вредности забележани на врвот на енергетската криза во 2022 година.

Како што се наведува, потрошувачката на примарна енергија во Европската унија паднала за 4,1 отсто во 2022 година, но неопходно е да се зајакнат напорите за уште поголема енергетска ефикасност со цел ЕУ да ја исполни целта за намалување на потрошувачката на финална енергија за 11,7 отсто до 2030 година.

Извештајот потсетува дека сите земји-членки мора да ги поднесат своите конечни ажурирани национални енергетски и климатски планови што е можно поскоро за да обезбедат заедничко постигнување на енергетските и климатските цели до 2030 година, се додава на веб-страницата на Европската комисија.

И покрај две и пол години од руската војна во Украина, сплав по сплав санкции и повторените уверувања од страна на ЕУ и одделни европски земји дека целосно го поддржуваат Киев против инвазијата на Москва, рускиот гас продолжува да тече на европскиот континент, пишува Асошиејтед прес.

Русија испорачуваше околу 40% од природниот гас во Европа пред да ја започне својата целосна инвазија во февруари 2022 година, испраќајќи го преку гасоводи под Балтичкото Море (Северен тек), Белорусија и Полска, Украина и Турскиот тек под Црното Море преку Турција до Бугарија.

Кога изби војната, Кремљ го прекина најголемиот дел од испораките преку цевководите Балтик и Белорусија-Полска, повикувајќи се на спорови околу барањето за плаќање во рубли.

Северен тек беше разнесен во чин на саботажа, но деталите за нападот остануваат нејасни – неодамна во извештајот на американските медиуми се тврди дека Украина стои зад нападот, а германските власти издадоа налог за апсење на украински државјанин како дел од нивните истрага за случајот.

Без разлика, прекинот на руските испораки предизвика енергетска криза во Европа.