Skip to content
Во 1983 година, во сараевскиот Маријин Двор се отвори хотел што тешко можеше да остане незабележан. Голем, коцкест, со жолти, окер и кафеави површини, „Холидеј ин“ изгледаше поинаку од зградите околу него. Сараево се подготвуваше за Зимските олимписки игри, а новиот хотел беше дел од амбицијата градот да го пречека светот.
Помалку од една деценија подоцна, светот повторно го гледаше истиот хотел. Овојпат, на снимките од опколеното Сараево.
Меѓу тие две слики се наоѓа приказната за една од најпрепознатливите згради во поранешна Југославија.
Хотелот го проектирал Иван Штраус, архитект чии објекти оставиле силен белег врз современото Сараево. Официјално бил отворен во октомври 1983 година, неколку месеци пред Олимпијадата, на свеченост на која присуствувал и тогашниот претседател на Меѓународниот олимписки комитет, Хуан Антонио Самаранч.
Неговата фасада го привлекувала погледот, но внатрешноста била подеднакво важен дел од проектот. Зад строгата геометрија се отворал голем атриум, со галерии, скали и простори за седење и средби. Штраус го замислил хотелот како мал град, во кој животот се одвива и надвор од собите.
За таквиот распоред нашол инспирација во Мориќа ан, стариот сараевски ан на Башчаршија. Принципот на простории организирани околу заеднички средиштен простор добил современа хотелска форма. Така, во зграда што изгледала како дел од иднината, останала врска со старото Сараево.
И местото на кое бил изграден хотелот имало своја приказна. Пред него, таму гостувале циркуси. Во првобитното уредување на атриумот, голема конструкција налик на циркуски шатор потсетувала на таа поранешна намена. Со силни бои, необични форми и впечатлив мебел, ентериерот продолжувал таму каде што почнувала фасадата.
За време на Олимпијадата, хотелот бил дел од Сараево што примало делегации, гости и посетители од различни земји. Во 1992 година, неговата адреса добила сосема друго значење.
Со почетокот на војната, „Холидеј ин“ се нашол покрај главната градска сообраќајница, позната во воените извештаи како „Алејата на снајперите“. Зградата била изложена на гранатирање и тешко оштетена, но продолжила да работи. Во неа престојувале странски новинари што известувале за опсадата и за животот на луѓето во градот.
Зад нивните извештаи постоело и секојдневието на хотелските работници. Некој требало да подготви храна, да ги услужи гостите, да обезбеди превоз. Работните задачи што во мир биле обичен дел од смената, под опсада носеле ризик по живот.
На тие луѓе им е посветен документарниот филм „Inn a State of Siege“. Неговите протагонисти се готвачот Мустафа Османовиќ, келнерот Фарук Титориќ и возачот Исмет Мршевиќ, тројца вработени што помогнале хотелот да продолжи да функционира во текот на војната. Филмот, чија светска премиера се одржала на фестивалот во Ротердам на 30 јануари 2026 година, ја раскажува нивната приказна и последиците што војната ги оставила врз нивните семејства.
Денес, некогашниот „Холидеј ин“ работи како хотел „Холидеј“. Има 380 соби и апартмани, конференциски сали, ресторани и простори за настани. Повторно е место за патувања, деловни средби и прослави, а неговата жолта фасада останува една од лесно препознатливите глетки во Сараево.
За едни таа зграда е спомен на зимата во 1984 година. За други, адреса од воените телевизиски извештаи. За луѓето што работеле во неа, приказната е многу полична: хотел во кој доаѓале на работа, дури и кога стигнувањето до работното место било прашање на преживување.
