Skip to content
Објектот што во текот на ноќта падна длабоко на територијата на Полска најверојатно бил руска крстосувачка ракета Х-101, а не засега необјаснет „мистериозен објект“, покажуваат првичните оценки на полските власти. Ракетата го нарушила воздушниот простор на членка на НАТО за време на масовниот руски напад врз западна Украина, а потоа паднала во ненаселено подрачје во Лублинското Војводство, оставајќи кратер широк околу десет метри.
Полскиот премиер Доналд Туск изјави дека досегашните информации укажуваат оти во близина на селото Тарнава-Колоња паднала руска ракета Х-101. Тој, сепак, нагласи дека властите ќе ги почекаат конечните резултати од испитувањето на остатоците пред официјално да го утврдат типот, потеклото и причината за експлозијата.
Ракетата паднала на поле меѓу селата Тарнава-Колоња и Бискупице, во округот Билгорај, околу 80 километри од границата со Украина. Местото се наоѓа приближно два километри од најблиските станбени објекти. Нема загинати, повредени или пријавена материјална штета врз куќи и друга инфраструктура.
Жителите во регионот во раните утрински часови пријавиле силна експлозија. Полицијата што пристигнала на терен открила голем кратер и расфрлани метални остатоци, по што пошироката зона била обезбедена за истрага на воени, полициски и пиротехнички екипи.
Полската Оперативна команда соопшти дека околу 3:40 часот радарските системи регистрирале неидентификуван воздушен објект што се движел кон запад во внатрешноста на Полска. За негова идентификација бил испратен борбен авион Ф-16, но објектот набргу исчезнал од радарите.
Армијата потоа испратила хеликоптер Ми-24 кон последната позната позиција на објектот. Екипажот го лоцирал веројатното место на падот во ненаселеното подрачје кај Тарнава-Колоња, каде подоцна биле распоредени истражните служби.
Туск изјави дека полските сили биле подготвени да ја соборат ракетата доколку таа го продолжела летот и претставувала непосредна опасност за населението. Според него, системите за воздушна одбрана, борбените авиони и надлежните служби реагирале навремено, а фактот што проектилот паднал во ненаселено подрачје спречил човечки жртви и материјална штета.
Полскиот министер за одбрана Владислав Косинијак-Камиш соопшти дека во текот на ноќта сите системи за противвоздушна одбрана биле ставени во највисока готовност поради масовниот руски напад врз Украина. Полските Ф-16 патролирале во близина на полско-украинската граница, а биле активирани и извидувачки авиони и сојузнички летала за дополнување гориво во воздух.
Засега не е утврдено дали кратерот бил создаден со експлозија на боевата глава или само со силниот удар на ракетата во земјата. Полските служби ги анализираат пронајдените остатоци, навигациските податоци и радарската траекторија за да утврдат дали ракетата ја напуштила планираната патека поради технички дефект, дејствување на украинската противвоздушна одбрана или друга причина.
Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха соопшти дека руска ракета Х-101 навлегла во Полска како дел од масовниот напад врз Украина. Украина понуди да учествува во истрагата и да ги сподели податоците што нејзините системи ги собрале за траекторијата на проектилот.
Х-101 е крстосувачка ракета што се лансира од стратегиски бомбардери и може да лета на голема далечина по програмирана траекторија. Русија редовно го употребува овој тип оружје при нападите врз украинската енергетска, воена и цивилна инфраструктура.
Инцидентот се случи додека Русија изведуваше еден од најголемите воздушни напади врз Украина во последниот период. Според украинските власти, биле употребени повеќе од 70 ракети и околу 280 беспилотни летала, а погодени биле Киев, Лавов, Криви Рог, Полтава и повеќе други региони. Најмалку осум цивили загинаа, меѓу кои и деца, а десетици лица беа повредени.
Нападите стигнале и до Лавов, град во западна Украина што се наоѓа релативно блиску до Полска. Таму биле оштетени станбени згради, училиште и детски градинки, а десетици луѓе биле повредени. Поради ризикот дел од руските ракети повторно да се приближат до полската граница, Варшава ги активирала борбените авиони и системите за набљудување на воздушниот простор.
Падот кај Тарнава-Колоња претставува посериозен инцидент од претходните краткотрајни навлегувања, бидејќи овојпат објектот не само што влегол во полскиот воздушен простор, туку паднал и експлодирал десетици километри во внатрешноста на земјата.
Во декември 2023 година полските радари регистрираа руска ракета што навлезе во Полска, помина околу 40 километри и потоа се врати кон Украина. Во март 2024 година уште една руска крстосувачка ракета краткотрајно навлезе во полскиот воздушен простор за време на напад врз западна Украина.
На 15 ноември 2022 година двајца луѓе загинаа во полското село Пшеводов, во близина на границата со Украина. Првичната истрага покажа дека експлозијата најверојатно била предизвикана од украинска ракета за противвоздушна одбрана, испукана за време на масовен руски напад. НАТО тогаш соопшти дека нема показатели за намерен напад врз сојузничка територија, но нагласи дека инцидентот бил последица на руската војна и ракетните напади врз Украина.
Ниту сегашното навлегување автоматски не значи дека Полска или НАТО ќе го третираат случајот како намерен руски напад. За таква процена ќе бидат важни резултатите од истрагата, утврдената траекторија, состојбата на ракетата и информациите дали проектилот бил насочен кон полска територија или ја напуштил патеката при нападот врз Украина.
Сепак, фактот дека веројатна руска ракета паднала околу 80 километри во внатрешноста на Полска покажува дека масовните напади врз западна Украина создаваат непосреден безбедносен ризик и за земјите членки на НАТО. Случајот повторно го поставува прашањето колку брзо полските и сојузничките сили можат да идентификуваат и соборат проектил што навлегува во нивниот воздушен простор, особено кога неговата траекторија и крајната цел не можат веднаш да се утврдат.
Полските власти најавија дека по анализата на остатоците ќе објават конечна информација за видот на ракетата, нејзиното потекло и причината поради која паднала кај Тарнава-Колоња. До завршувањето на истрагата, квалификацијата дека станува збор за руска Х-101 останува силна првична процена, а не конечен форензички наод.
